Η κλιματική αλλαγή έπαψε αυτό το καλοκαίρι να αποτελεί έναν μακρινό κίνδυνο για την ευρωπαϊκή οικονομία. Οι θερμοκρασίες-ρεκόρ, η παρατεταμένη ξηρασία και οι εκτεταμένες πυρκαγιές έχουν ήδη διαταράξει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τις εμπορευματικές μεταφορές, τη γεωργία και τα συστήματα δημόσιας υγείας.

Το συνολικό πλήγμα μπορεί πλέον να μετρηθεί σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με οικονομολόγους και ακαδημαϊκούς που επικαλείται σε ανάλυσή του το Reuters. Και ο τελικός λογαριασμός αναμένεται να είναι ακόμη μεγαλύτερος, καθώς οι μακροχρόνιες επιπτώσεις δεν υποχωρούν πάντοτε μαζί με τη θερμοκρασία.

Το μέγεθος του πλήγματος γίνεται ακόμη πιο σοβαρό εάν συνυπολογιστεί ότι η οικονομία της Ευρωζώνης αναμένεται να αναπτυχθεί μόλις κατά 1% το 2026.

Ρήνος και Δούναβης μπλοκάρουν μεταφορές και ηλεκτροπαραγωγή

Η πτώση της στάθμης του Ρήνου και του Δούναβη έχει περιορίσει σημαντικά την κυκλοφορία φορτηγίδων σε δύο από τις σημαντικότερες εμπορευματικές αρτηρίες της Ευρώπης. Τα πλοία αναγκάζονται να μεταφέρουν μικρότερα φορτία, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς καυσίμων, πρώτων υλών και αγροτικών προϊόντων.

Η ING εκτιμά ότι η διακοπή της κυκλοφορίας στον Ρήνο μπορεί να αφαιρέσει 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από το γερμανικό ΑΕΠ μέσα στη χρονιά. Παράλληλα, περισσότεροι από έξι πυρηνικοί σταθμοί αναγκάστηκαν να περιορίσουν ή να διακόψουν την παραγωγή τους, καθώς τα ποτάμια δεν παρείχαν αρκετό νερό για την ασφαλή ψύξη των εγκαταστάσεων. Η MBH Bank υπολογίζει ότι κάθε εβδομάδα κατά την οποία παραμένει εκτός λειτουργίας ο μεγαλύτερος πυρηνικός σταθμός της Ουγγαρίας αφαιρεί 0,1 ποσοστιαία μονάδα από το ΑΕΠ της χώρας.

Στη Ρουμανία, οι Αρχές έφτασαν στο σημείο να σχεδιάσουν την ελεγχόμενη βύθιση φορτηγίδων γεμάτων με βράχους, ώστε να εκτρέψουν νερό του Δούναβη προς τον πυρηνικό σταθμό της Cernavoda. Η ροή του ποταμού είχε περιοριστεί στα 1.400 κυβικά μέτρα ανά δευτερόλεπτο, περίπου στο ένα τρίτο του συνηθισμένου μέσου όρου για τον Αύγουστο.

Η κρίση των ποταμών έχει ήδη περιορίσει την παραγωγή υδροηλεκτρικών και πυρηνικών μονάδων και έχει επιβαρύνει τα οικονομικά ενεργειακών επιχειρήσεων, όπως καταγράφει ξεχωριστή έρευνα του Reuters.

Πλήγμα 0,3% στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ μόνο από τον καύσωνα του Ιουνίου

Η Allianz υπολογίζει ότι ο καύσωνας διάρκειας δύο εβδομάδων τον Ιούνιο θα μειώσει κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες το ευρωπαϊκό ΑΕΠ. Η εκτίμηση δεν περιλαμβάνει το κόστος των πυρκαγιών, της ξηρασίας, των πλημμυρών και ενός ενδεχόμενου ισχυρού Ελ Νίνιο.

Μόνο οι φετινές πυρκαγιές στη Γαλλία, την Ισπανία και την Ελλάδα έχουν προκαλέσει οικονομικό κόστος μεταξύ 15,6 και 19,1 δισ. ευρώ, σύμφωνα με εκτιμήσεις της AccuWeather που μετέδωσε το Reuters. Στο ποσό περιλαμβάνονται ζημιές σε ακίνητα και υποδομές, οι επιχειρήσεις κατάσβεσης, η απομάκρυνση συντριμμιών και οι αναμενόμενες ασφαλιστικές αποζημιώσεις.

Για τις περισσότερο εκτεθειμένες οικονομίες, όπως η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία, η κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να αφαιρέσει συνολικά 5%-7% από την ανάπτυξη έως το 2030, σύμφωνα με την Allianz.

Οι ζημιές, μάλιστα, δεν περιορίζονται στη χρονιά κατά την οποία εκδηλώνεται ένα ακραίο φαινόμενο. Η οικονομολόγος του University of Mannheim, Sehrish Usman, επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις συχνά ενισχύονται τα επόμενα χρόνια, καθώς οι αρχικές καταστροφές προκαλούν αλυσιδωτές απώλειες σε παραγωγή, επενδύσεις και εισοδήματα.

Μικρότερες σοδειές και νέες πιέσεις στις τιμές

Η γεωργία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του πλήγματος. Οι εκτιμήσεις για τις αποδόσεις καλλιεργειών που συγκομίζονται αργότερα μέσα στη χρονιά, όπως το καλαμπόκι και ο ηλίανθος, είχαν ήδη μειωθεί κατά 6%-7% έως τον Ιούλιο.

Η εξέλιξη δημιουργεί νέο κίνδυνο για τις τιμές των τροφίμων. Έρευνα του Maximilian Kotz, από το Barcelona Supercomputing Center, υπολόγισε ότι η ακραία ζέστη του 2022 πρόσθεσε 0,34 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό της Ευρωζώνης, κυρίως μέσω των ανατιμήσεων στα τρόφιμα.

Οι χώρες της Νότιας Ευρώπης είναι περισσότερο ευάλωτες, καθώς οι υψηλότερες θερμοκρασίες προκαλούν μεγαλύτερες απώλειες στις καλλιέργειες. Την ίδια στιγμή, οι δυσκολίες μεταφοράς καυσίμων μέσω των ποταμών διευρύνουν τις διαφορές των τιμών ενέργειας μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών.

Αλλάζει ο τουριστικός χάρτης

Οι επαναλαμβανόμενοι καύσωνες απειλούν να αλλάξουν και τον χάρτη του ευρωπαϊκού τουρισμού. Η ING εκτιμά ότι οι χώρες του Νότου μπορεί να αποκτήσουν περισσότερους επισκέπτες την άνοιξη και το φθινόπωρο, αλλά να χάσουν μέρος της ιδιαίτερα προσοδοφόρας θερινής περιόδου.

Ταξιδιώτες που θέλουν να αποφύγουν θερμοκρασίες 40 ή 45 βαθμών ενδέχεται να μετακινηθούν προς τη Βόρεια Ευρώπη ή να αλλάξουν τις ημερομηνίες των διακοπών τους. Για οικονομίες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον τουρισμό, η μετατόπιση αυτή μπορεί να επηρεάσει έσοδα, εποχική απασχόληση και επενδύσεις στον ξενοδοχειακό κλάδο.

Ο λογαριασμός περνά στους κρατικούς προϋπολογισμούς

Η κλιματική κρίση δημιουργεί ταυτόχρονα μικρότερα δημόσια έσοδα και μεγαλύτερες ανάγκες δαπανών. Η Allianz εκτιμά ότι η απώλεια παραγωγής θα μπορούσε να μειώσει τα ετήσια φορολογικά έσοδα κατά έως 1,8% στη Γαλλία και κατά 1,3% στην Ιταλία και την Ισπανία.

Την ίδια ώρα, οι κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν επιχειρήσεις κατάσβεσης, αποκαταστάσεις υποδομών και μέτρα στήριξης, αλλά και να επενδύσουν στην προσαρμογή των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, των μεταφορών και των πόλεων στις υψηλότερες θερμοκρασίες.

Το πρόβλημα είναι ότι αρκετές από τις περισσότερο εκτεθειμένες χώρες διαθέτουν ήδη υψηλό δημόσιο χρέος και παράλληλα πρέπει να αυξήσουν τις δαπάνες για την άμυνα και την ενεργειακή μετάβαση. Σε περίπτωση αναταραχής στις αγορές ομολόγων, ο Carsten Brzeski της ING δεν αποκλείει να ενταθούν οι πιέσεις προς την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για νέες παρεμβάσεις.

Με αυτά τα δεδομένα, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή παύει να αποτελεί συμπληρωματική περιβαλλοντική πολιτική. Το κόστος της ανεπαρκούς προετοιμασίας περνά ήδη στο ΑΕΠ, στις τιμές, στα φορολογικά έσοδα και στους κρατικούς προϋπολογισμούς της Ευρώπης.

Πηγή: moneyreview.gr