Στα χέρια των δύο ηγετών τοποθετεί η Μαρία Άνχελα Ολγκίν τα επόμενα βήματα στο Κυπριακό, λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο, υπογραμμίζοντας ότι απαιτούνται πλέον συγκεκριμένες ενέργειες και όχι απλώς ανταλλαγή απόψεων. Η Λευκωσία, από την πλευρά της, επιμένει ότι για να υπάρξει ουσιαστική επανεκκίνηση της διαδικασίας καθοριστικός παραμένει ο ρόλος της Τουρκίας.
Σε συνέντευξή της στον «Πολίτη», η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ χαρακτηρίζει θετική την πρόσφατη επίσκεψη Γκουτέρες και σημειώνει ότι δημιουργήθηκε ένας κοινός προσανατολισμός για πρόοδο σε τρία πεδία: τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, την ουσία του Κυπριακού και τη μεθοδολογία μιας ενδεχόμενης νέας διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Το «απολύτως ελάχιστο» που χρειάζεται τώρα, όπως ανέφερε, είναι η συνεχής και απευθείας επαφή μεταξύ Νίκου Χριστοδουλίδη και Τουφάν Έρχιουρμαν, αλλά και ορατές ενδείξεις ότι είναι έτοιμοι να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες κινήσεις.
«Εάν και οι δύο πλευρές αποφασίσουν να προβούν σε συγκεκριμένες ενέργειες για να δημιουργήσουν ένα ευνοϊκό περιβάλλον, πολλά πράγματα θα μπορούσαν να ξεμπλοκάρουν», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «εξαρτόμαστε από τις ενέργειες των ηγετών».
Ο προσδιορισμός ΜΟΕ ως προϋπόθεση για το «5+1»
Η κ. Ολγκίν κατέστησε σαφές ότι η πορεία προς μια νέα διευρυμένη συνάντηση «5+1» περνά μέσα από την παράλληλη πρόοδο στα ΜΟΕ, στην ουσία και στη μεθοδολογία.
Όπως εξήγησε, οι δύο ηγέτες θα πρέπει, πρώτον, να συναντώνται απευθείας και τακτικά και, δεύτερον, να προσδιορίσουν πιθανά Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, χαρακτηρίζοντας την πρόοδο στο συγκεκριμένο πεδίο εκ των ων ουκ άνευ για τα επόμενα βήματα.
Παράλληλα, οι ηγέτες και οι διαπραγματευτικές τους ομάδες καλούνται να εργαστούν επί της ουσίας και της μεθοδολογίας, με τα Ηνωμένα Έθνη να προετοιμάζουν εδώ και μήνες το έγγραφο στο οποίο θα καταγραφούν οι συγκλίσεις που βρίσκονται στα αρχεία του Οργανισμού, περιλαμβανομένων όσων είχαν επιτευχθεί μέχρι το Κραν Μοντανά.
Η προσωπική απεσταλμένη ξεκαθάρισε ότι ο ΟΗΕ δεν προτίθεται να οδηγηθεί σε ακόμη μία συνάντηση «5+1» εάν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος νέας αποτυχίας, καθώς κάτι τέτοιο θα είχε κόστος για ολόκληρη τη διαδικασία.
«Οι συγκλίσεις δεν είναι μενού»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η κ. Ολγκίν στην καταγραφή των προηγούμενων συγκλίσεων, απορρίπτοντας την αντίληψη ότι οι πλευρές θα μπορούν να επιλέγουν ποια σημεία αποδέχονται και ποια αφήνουν εκτός.
Όπως εξήγησε, ζητήματα όπως η διακυβέρνηση, η ασφάλεια και οι εγγυήσεις, το εδαφικό και το περιουσιακό είναι αλληλένδετα και μια σύγκλιση σε έναν τομέα διατηρεί την αξία της στο πλαίσιο του συνολικού πακέτου.
«Δεν είναι μενού, δεν είναι κάτι από το οποίο διαλέγεις ό,τι θέλεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το έγγραφο, όταν ολοκληρωθεί, θα δοθεί στους δύο ηγέτες και θα αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω εργασίας με τους διαπραγματευτές.
«Τα μεγαλύτερα εμπόδια είναι ο φόβος και η έλλειψη πολιτικής βούλησης»
Ερωτηθείσα τι εξακολουθεί να εμποδίζει την πρόοδο, η κ. Ολγκίν προσδιόρισε ως βασικότερα προβλήματα τον φόβο της αλλαγής και την έλλειψη πολιτικής βούλησης από όλους τους εμπλεκομένους.
Σημείωσε ότι η πολυετής απουσία άμεσων διαπραγματεύσεων έχει βαθύνει τη δυσπιστία μεταξύ των δύο πλευρών και κάλεσε τους ηγέτες να μην περιοριστούν σε συνομιλίες, αλλά να δώσουν χειροπιαστά δείγματα πρόθεσης για πρόοδο.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η σημερινή συγκυρία δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, καθώς συνδυάζει την προσωπική εμπλοκή του Γενικού Γραμματέα, την κινητικότητα των εγγυητριών δυνάμεων και την αυξημένη παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Δεν πιστεύω ότι θα πρέπει να θεωρούμε δεδομένο πως θα υπάρξει σύντομα άλλη μία τέτοια ευκαιρία, εάν αυτή χαθεί», σημείωσε.
Ο παράγοντας ΕΕ – Τουρκία
Η κ. Ολγκίν αναφέρθηκε και στις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας, εκτιμώντας ότι πιθανή πρόοδος στον συγκεκριμένο φάκελο θα μπορούσε να συμβάλει θετικά σε μια μελλοντική διαπραγματευτική διαδικασία.
Διευκρίνισε ότι τα Ηνωμένα Έθνη δεν θα εμπλακούν σε αυτή την παράλληλη πορεία, η οποία θα βρίσκεται στα χέρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Άγκυρας, σημειώνοντας πάντως ότι η παρουσία του ειδικού εκπροσώπου της ΕΕ, Ραφαέλε Φίτο, δημιουργεί προοπτικές για πρόοδο.
Κατά την εκτίμησή της, μάλιστα, αυτή η πρόοδος «θα είναι απαραίτητη εάν υπάρξει διαπραγμάτευση».
Λευκωσία: «Το μείζον είναι η Τουρκία να επανέλθει στο τραπέζι»
Στις αναφορές της κ. Ολγκίν απάντησε, επίσης μέσω του «Πολίτη», ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, μεταφέροντας την έμφαση από τους δύο ηγέτες και στον ρόλο της Άγκυρας.
«Το μείζον είναι η Τουρκία να επανέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, να επανευθυγραμμιστεί μαζί με το πλαίσιο των ΗΕ», ανέφερε.
Σχολιάζοντας ειδικότερα τη θέση ότι η ειρηνευτική προσπάθεια εξαρτάται από τους δύο ηγέτες, ο κ. Λετυμπιώτης παρέπεμψε στις δημόσιες τοποθετήσεις του Αντόνιο Γκουτέρες κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο, υπενθυμίζοντας ότι ο ΓΓ είχε αναφερθεί και στον ρόλο των εγγυητριών δυνάμεων.
Κατά τη θέση της Κυβέρνησης, για να υπάρξει απτή πρόοδος απαιτείται πραγματική πολιτική βούληση από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
«Αυτό που χρειάζεται είναι πραγματική πολιτική βούληση από όλα τα μέρη», σημείωσε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, προσθέτοντας ότι, σύμφωνα με τη Λευκωσία, η Τουρκία εξακολουθεί να κινείται εκτός του πλαισίου που καθορίζουν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και οι όροι εντολής του Γενικού Γραμματέα.
Επόμενο ορόσημο είναι πλέον η προγραμματισμένη συνάντηση Χριστοδουλίδη – Έρχιουρμαν στις 26 Αυγούστου, στην οποία αναμένεται να συζητηθούν Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Σύμφωνα με τον κ. Λετυμπιώτη, ιδιαίτερη θέση στη συζήτηση θα έχει η πρόταση των Ηνωμένων Εθνών για τα σημεία διέλευσης.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά δηλώνει ότι έχει ήδη αποδεχθεί την πρόταση του Γενικού Γραμματέα και αναμένει αντίστοιχη εποικοδομητική στάση από την τουρκοκυπριακή πλευρά.
Μέχρι τότε, η δουλειά συνεχίζεται σε τρία παράλληλα επίπεδα: στα ΜΟΕ, στην καταγραφή και επανεξέταση των συγκλίσεων και στη μεθοδολογία που θα μπορούσε να οδηγήσει στην επόμενη «5+1».
