Τα πάνω κάτω έφερε ο εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας του Πόθεν Έσχες για αιρετούς και πολιτειακούς αξιωματούχους (Πρόεδρος της Δημοκρατίας, υπουργοί, βουλευτές και ευρωβουλευτές) και το δικαίωμα που δόθηκε στον Έφορο Φορολογίας να εξετάζει τις δηλώσεις τους, για να διαπιστώνει εάν συμφωνούν τα δηλωθέντα τους με τα πραγματικά περιουσιακά στοιχεία τους.
Σύμφωνα με πληροφορίες του ΙΝΚ, έντονη αναστάτωση έχει προκαλέσει μεταξύ των μελών της Επιτροπής για το Πόθεν Έσχες της Βουλής, η οποία συνήλθε πριν από λίγες μέρες, το γεγονός ότι ενώπιόν τους τέθηκε ενημέρωση για τέως υπουργό της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη, που στη δήλωσή του μετά την αποχώρηση από το αξίωμα δεν περιέλαβε όλα τα περιουσιακά του στοιχεία.
Συγκεκριμένα, ο Έφορος Φορολογίας ενημέρωσε το Κοινοβούλιο ότι διαπιστώθηκε ότι ο τέως υπουργός είχε σε τραπεζικούς λογαριασμούς μεγάλα χρηματικά ποσά, τα οποία όμως είχε στην κατοχή του πριν την ανάληψη του αξιώματός του και που δεν δήλωσε σε καμία από τις δύο δηλώσεις που έκανε κατά την ανάληψη των καθηκόντων του και μετά την αποχώρηση από το αξίωμά του.
Επίσης, κατά τη διάρκεια της θητείας του στο υπουργείο και, πιο συγκεκριμένα, πέρσι, προχώρησε στην αγορά διαμερίσματος στην Αθήνα, το οποίο και πάλι παρέλειψε να δηλώσει στην τελευταία του δήλωση.
Για τα ευρήματα της έρευνας του Εφόρου Φορολογίας ενημερώθηκε ο τέως υπουργός, σύμφωνα με την πληροφόρηση, και στη συνέχεια η Βουλή για τα περαιτέρω.
Νομική γνώμη για εξουσίες Εφόρου και τέως υπουργού
Έντονο προβληματισμό και αναστάτωση προκάλεσε στα μέλη της Επιτροπής Πόθεν Έσχες, τα οποία είναι πρωτοκλασάτα στελέχη κομμάτων, η σχετική ενημέρωση του Εφόρου Φορολογίας, καθώς, ως γνωστό, μέχρι την ανανέωση της νομοθεσίας οι αξιωματούχοι δήλωναν ό,τι ήθελαν στο Πόθεν Έσχες, καθώς δεν υπήρχε κανένας έλεγχος.
Στο τραπέζι του διαλόγου, σύμφωνα με την ίδια πληροφόρηση, τέθηκε πρόταση για να αναζητηθεί νομική γνώμη για το ζήτημα, καθώς σε κίνδυνο να βρεθούν εκτεθειμένοι βρίσκονται και άλλοι αξιωματούχοι, οι οποίοι δεν δήλωναν μέχρι πρόσφατα όλα τα περιουσιακά τους στοιχεία.
Μεταξύ άλλων, ζητήθηκε να διερευνηθεί η χρονική περίοδος κατά την οποία θα έχει τη δυνατότητα ο Έφορος Φορολογίας να πηγαίνει προς τα πίσω και να εξετάζει τα περιουσιακά στοιχεία αξιωματούχου.
Επίσης, γνώμη αποφασίστηκε να ζητηθεί και για την περίπτωση του τέως υπουργού που πιάστηκε πρώτος στη φάκα του Εφόρου Φορολογίας, ο οποίος, όπως προαναφέραμε, δεν δήλωσε διαμέρισμα και καταθέσεις εκατομμυρίων.
Αξίζει να αναφερθεί ότι την Επιτροπή Πόθεν Έσχες της Βουλής απαρτίζουν η Πρόεδρος του Σώματος, Αννίτα Δημητρίου, ως ex officio Πρόεδρος και ως μέλος ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΔΗΣΥ και πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Θεσμών, Δημήτρης Δημητρίου, η οποία σε πολύωρες συνεδρίες που κράτησαν πέραν των τριών ετών κατέληξε στο τελικό κείμενο της νέας νομοθεσίας του Πόθεν Έσχες.
Επίσης, μέλη της Επιτροπής είναι και οι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι του ΑΚΕΛ, Γιώργος Λουκαΐδης, και του ΔΗΚΟ, Πανίκος Λεωνίδου, καθώς και ο βουλευτής του ΕΛΑΜ, Λίνος Παπαγιάννης.
Τι προβλέπει η νομοθεσία
Υπενθυμίζεται ότι τον Ιούλιο του 2024 η Βουλή των Αντιπροσώπων, με στόχο τη διαφάνεια και την πρόληψη και καταπολέμηση της διαφθοράς στη δημόσια ζωή, προέβη στην ψήφιση της νέας νομοθεσίας «περί του Προέδρου, των Υπουργών και των Βουλευτών της Κυπριακής Δημοκρατίας (Υποβολή και Έλεγχος Καταστάσεων Προσωπικής και Επαγγελματικής Περιουσίας) Νόμου του 2024», ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου 2024.
Με βάση τις πρόνοιες της νομοθεσίας αυτής, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, οι υπουργοί, οι υφυπουργοί, οι βουλευτές και οι ευρωβουλευτές έχουν την υποχρέωση υποβολής δήλωσης περιουσιακών στοιχείων και καταστάσεων προσωπικής και επαγγελματικής περιουσίας.
Η νέα νομοθεσία για αξιωματούχους και δημόσια εκτεθειμένα πρόσωπα εισάγει παράλληλα, για πρώτη φορά, αυστηρό αυτοματοποιημένο έλεγχο των δηλώσεων από τον Έφορο Φορολογίας.
Πιο αναλυτικά, οι ελεγχόμενοι αξιωματούχοι έχουν υποχρέωση να υποβάλλουν ηλεκτρονικά κατάσταση ενεργητικού και παθητικού της περιουσίας τους εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία ανάληψης του αξιώματός τους και εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία λήξης της θητείας ή της παραίτησης ή της απώλειας του αξιώματός τους.
Οι δηλώσεις Πόθεν Έσχες αυτές δημοσιοποιούνται εντός 30 ημερών από την υποβολή τους στην ιστοσελίδα της Επιτροπής για το Πόθεν Έσχες. Στην ιστοσελίδα, επίσης, θα αναρτώνται και τα ονόματα των αξιωματούχων που δεν θα καταθέτουν δηλώσεις Πόθεν Έσχες, για να εκτίθενται στο κοινό που τους ψήφισε.
Όσον αφορά την ποινή των διορισμένων αξιωματούχων που δεν θα καταθέτουν δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων για να μην ελεγχθούν για αθέμιτο πλουτισμό, θα αποφασίζει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Τι υποχρεούνται να δηλώνουν
Με βάση τη νέα νομοθεσία, οι αξιωματούχοι υποχρεούνται στις νέες δηλώσεις Πόθεν Έσχες, που έγιναν πολύ πιο αναλυτικές, να δηλώνουν την ακίνητη περιουσία που είχαν πριν την ανάληψη των καθηκόντων τους και αυτή που απέκτησαν κατά τη διάρκεια που βρίσκονταν σε θέση εξουσίας.
Πιο συγκεκριμένα, υποχρεούνται να δηλώνουν την τοποθεσία που βρίσκονται τα ακίνητα, το έτος απόκτησης και τον τρόπο απόκτησης.
Επίσης, υποχρεούνται να δηλώνουν τις επενδύσεις τους, δηλαδή τον αριθμό μετοχών/τίτλων, το έτος απόκτησης και τον τρόπο απόκτησης. Τα οχήματα, το έτος απόκτησης και τον τρόπο απόκτησης.
Άλλα περιουσιακά στοιχεία, όπως έπιπλα και εξοπλισμό, σκάφη, τιμαλφή, πίνακες, κυνηγετικά όπλα κ.λπ., τα οποία επίσης στις υποχρεώσεις είναι να δηλώνουν το έτος απόκτησης και τον τρόπο απόκτησης.
Περαιτέρω, μεταξύ άλλων, οι αξιωματούχοι υποχρεούνται να δηλώνουν τις καταθέσεις και πιστωτικά υπόλοιπα, καθώς και τα δάνεια, αλλά και χρεωστικά υπόλοιπα σε χρηματοοικονομικούς οργανισμούς.
Πότε θα διενεργείται έλεγχος και έρευνα
Η Επιτροπή Πόθεν Έσχες, αφού θα διαπιστώνει ότι οι δηλώσεις Πόθεν Έσχες είναι σωστά συμπληρωμένες, θα τις διαβιβάζει εντός 30 ημερών, σε ηλεκτρονική μορφή, στον Έφορο Φορολογίας για έλεγχο.
Σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου, ο Έφορος Φορολογίας έχει την εξουσία να προβαίνει σε έλεγχο των καταστάσεων περιουσίας και να ενημερώνει την Επιτροπή Πόθεν Έσχες της Βουλής για τις τυχόν παρατηρήσεις και συμπεράσματά του.
Επιπρόσθετα, η νομοθεσία παρέχει την εξουσία στον Έφορο Φορολογίας να προβαίνει σε διεξαγωγή περαιτέρω ειδικής έρευνας, αναφορικά με συγκεκριμένο υπόχρεο πρόσωπο, κατόπιν απόφασης της Ειδικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής.
Σημειώνεται ότι έρευνα εναντίον ελεγχόμενου αξιωματούχου αρχίζει όταν τεθεί ενώπιον της Επιτροπής Πόθεν Έσχες γραπτή ένορκη καταγγελία ή όταν τα ευρήματα από τον έλεγχο των υποβληθεισών καταστάσεων δικαιολογούν την έναρξη ειδικής έρευνας.
Νέες δηλώσεις Πόθεν Έσχες από αξιωματούχους
Αξίζει να αναφερθεί περαιτέρω ότι μέχρι και το τέλος Σεπτεμβρίου υποχρέωση για να υποβάλλουν δήλωση Πόθεν Έσχες έχουν οι βουλευτές που εξασφάλισαν για πρώτη φορά έδρα στο Κοινοβούλιο, αλλά και αυτοί που αποχώρησαν, καθώς δεν κατάφεραν να εκλεγούν.
Επίσης, δήλωση εντός τεσσάρων μηνών θα έχουν και τα νέα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου, τα οποία διορίστηκαν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, καθώς και αυτά που αποχώρησαν.
Δήλωση Πόθεν Έσχες υποχρεούνται, εξάλλου, να υποβάλλουν και οι νέοι πρόεδροι και τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων των ημικρατικών οργανισμών (νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου) που διορίστηκαν πρόσφατα, καθώς και οι απερχόμενοι.
Η υποχρέωση καθορίζεται ρητά από τον «περί Ορισμένων Αξιωματούχων και Ορισμένων Δημόσια Εκτεθειμένων Προσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας (Υποβολή και Έλεγχος Δήλωσης Περιουσιακών Στοιχείων και Καταστάσεων Προσωπικής και Επαγγελματικής Περιουσίας) Νόμο του 2024», που επίσης θεσπίστηκε τον Ιούλιο του 2024.
